Jednak od pocz\u0105tku, a konkretnie \u2013 od pocz\u0105tku pracy z bursztynem...<\/h3>\n\n\n\n
Wi\u0119ksze zainteresowanie bursztynem czy te\u017c sam\u0105 technik\u0105 jego obr\u00f3bki mia\u0142o miejsce w okresie 400 r. p. e. do oko\u0142o 400 r. n. e. W\u00f3wczas to wykorzystywane by\u0142y przez bursztynnik\u00f3w prymitywne tokarki maj\u0105ce na celu obr\u00f3bk\u0119 tego minera\u0142u i w zwi\u0105zku z tym nale\u017cy wspomnie\u0107 o powstaniu szlaku bursztynowego. Ludzie, kt\u00f3rzy zainteresowali si\u0119 naszym minera\u0142em ch\u0119tnie podr\u00f3\u017cowali w odleg\u0142e krainy aby go naby\u0107, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 nie tylko ze znajomo\u015bci\u0105 jego potencja\u0142u, warto\u015bci kulturowych i materialnych, ale tak\u017ce z wierzeniami. Szlak ten wi\u00f3d\u0142 jak wiemy od Morza \u015ar\u00f3dziemnego, przez dorzecze Dunaju, Czechy, Polsk\u0119 i finalnie do Ba\u0142tyku. Jak dowiadujemy si\u0119 z tekstu K. Kwiatkowskiej Bursztyn w archeologii<\/em>, w zamian za surowiec nasi \"barbarzy\u0144cy z P\u00f3\u0142nocy\" otrzymywali monety czy innego rodzaju przedmioty u\u017cytku codziennego [1]. \u015awiadczy to o do\u015b\u0107 wysokiej randze bursztynu w codzienno\u015bci naszych odleg\u0142ych przodk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W okresie kiedy nasta\u0142y w\u0119dr\u00f3wki lud\u00f3w (400-700 r. n.e.) zainteresowanie bursztynem nieco spad\u0142o, co zreszt\u0105 wp\u0142yn\u0119\u0142o na os\u0142abienie si\u0119 stabilno\u015bci szlaku, a surowiec na powr\u00f3t zago\u015bci\u0142 w handlu dopiero w okresie 700-1300 r. n.e. [1]. Wtedy to w\u0142a\u015bnie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nieustaj\u0105ca po dzi\u015b dzie\u0144 s\u0142owia\u0144ska mi\u0142o\u015b\u0107 do bursztynu i wytwarzania z niego ozd\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce pomimo chrystianizacji, wci\u0105\u017c kojarzy\u0142 si\u0119 naszym s\u0142owia\u0144skim przodkom z mitem o kr\u00f3lowej Juracie i jej bursztynowym pa\u0142acu? Wiadomym jest bowiem, \u017ce \u00f3wczesnym ludziom zamieszkuj\u0105cym te tereny nie przeszkadza\u0142o jeszcze w \u015bredniowieczu kultywowanie poga\u0144skich praktyk.<\/p>\n\n\n\n Bursztyn cz\u0119sto nazywano elektronem lub kamieniem s\u0142onecznym, zatem nie dziwi fakt, i\u017c kojarzono go z form\u0105 talizmanu, kt\u00f3ry to ma przynosi\u0107 szcz\u0119\u015bcie i odp\u0119dza\u0107 demony (np. w mitologii S\u0142owian). Dlatego te\u017c pojawia si\u0119 jako pierwsza wzmianka o micie greckim dotycz\u0105cym syna Heliosa \u2013 Faetona.<\/p>\n\n\n\n Mit ten opowiada o synu pot\u0119\u017cnego Heliosa odpowiadaj\u0105cego za podr\u00f3\u017c rydwanem po niebosk\u0142onie, a tym samym \u2013 podr\u00f3\u017c s\u0142o\u0144ca nad g\u0142owami ludzi. Kiedy ko\u0144czy\u0142 on swoj\u0105 przeja\u017cd\u017ck\u0119 pojazdem zaprz\u0119gni\u0119tym w pegazy, na Ziemi nastawa\u0142a noc. Syn jego \u2013 faeton, bardzo chcia\u0142 zobaczy\u0107 t\u0105 podr\u00f3\u017c na w\u0142asne oczy i prosi\u0142 ojca by ten pozwoli\u0142 mu samodzielnie powozi\u0107 pegazami. Po wielu namowach Helios si\u0119 zgodzi\u0142. Rozpoczynaj\u0105c podr\u00f3\u017c, pegazy szybko wyczu\u0142y jak niedo\u015bwiadczonym je\u017ad\u017acem jest Faeton i w swoim strachu zbyt zbli\u017cy\u0142y si\u0119 do s\u0142o\u0144ca. Ziemia w obawie, \u017ce mo\u017ce sp\u0142on\u0105\u0107, poprosi\u0142a o pomoc najwa\u017cniejszego z bog\u00f3w Olimpu \u2013 Zeusa. Gniew boga sprawi\u0142, \u017ce wypuszczony przez niego piorun porazi\u0142 Faetona i rydwan, po czym spad\u0142 on ze zwierz\u0119tami do mitycznej rzeki Eridan i dokona\u0142 tam \u017cywota. Na brzegach rzeki zgromadzi\u0142y si\u0119 natomiast Heliady, siostry m\u0142odego boga i op\u0142akiwa\u0142y rzewnie sw\u0105 strat\u0119. Bogowie postanowili zlitowa\u0107 si\u0119 nad nimi i zamienili je w topole. Mawia si\u0119 zatem, \u017ce \u0142zy si\u00f3str zamienia\u0142y si\u0119 w bursztyny, lub te\u017c soki drzew przeistoczy\u0142y si\u0119 \u017cywic\u0119 i razem z pr\u0105dem rzeki, p\u0142yn\u0119\u0142y dalej w \u015bwiat [2].<\/p>\n\n\n\n Wspomnie\u0107 tu nale\u017cy te\u017c o tym jak postrzegali staro\u017cytni nasz surowiec w kontek\u015bcie magicznym. Czasy odleg\u0142e bogate by\u0142y bowiem w najr\u00f3\u017cniejsze praktyki magiczne i czarostwo, co nie omin\u0119\u0142o tak\u017ce bursztynu. Jak wspomina artyku\u0142 na stronie ambertic.pl \u2013 staro\u017cytni Grecy tworzyli z bursztynu amulety, kojarz\u0105c go ze s\u0142o\u0144cem. Mia\u0142y te przedmioty ochroni\u0107 ich przed z\u0142ymi duchami.[6] Jak dowiadujemy si\u0119 dalej: \"Niegdy\u015b wierzono, \u017ce miejscem wydobycia bursztynu by\u0142a legendarna rzeka Eurydos. Wed\u0142ug tych wierze\u0144 mia\u0142a swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w Kraju Hiperborejczyk\u00f3w, a wi\u0119c tam, sk\u0105d na p\u00f3\u0142noc bieg\u0142 rzeczywisty szlak bursztynowy<\/strong>. \"[6] Obok amulet\u00f3w, \"Bursztyn <\/strong>w staro\u017cytnej Grecji i Rzymie by\u0142 palony w celu pozyskania delikatnego i atrakcyjnego zapachu.\" [6]<\/p>\n\n\n\n Dopiero Arystoteles postanowi\u0142 rzeczowo okre\u015bli\u0107, \u017ce bursztyn to wydzielina drzew, prawdopodobnie sosny, kt\u00f3ra z czasem skamienia\u0142a [3]. Przed trafnym wnioskiem Arystotelesa r\u00f3\u017cne pojawia\u0142y si\u0119 tezy, niekiedy bardziej fantastyczne ni\u017c zbli\u017cone do rzeczywisto\u015bci. Mi\u0119dzy innymi by\u0142a to teoria Pyteasza z Massalii, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce bursztyn jest \"przedziwn\u0105, st\u0119\u017ca\u0142\u0105 w kamie\u0144 pian\u0105 morsk\u0105\"[4]. Kolejny by\u0142 Nicjas z Aten, uwa\u017caj\u0105cy w spos\u00f3b i\u015b\u0107ie romantyczny, \u017ce bursztyn to promienie s\u0142o\u0144ca, rzucane na ocean podczas jego zachodu [4]. Ostatecznie po przer\u00f3\u017cnych teoriach m\u00f3wi\u0105cych, \u017ce bursztyn to wydzielina lub produkt uboczny przemiany materii mitycznych zwierz\u0105t (Zenothenis \u2013 grecki m\u0119drzec), nast\u0105pi\u0142 s\u0142ynny historyk rzymski Tacyt, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142 jednoznacznie, \u017ce bursztyn to \u017cywica drzew [4]. Cho\u0107 teori\u0119 t\u0105, zreszt\u0105 jak\u017ce prawdziw\u0105, wy\u015bmiewa\u0142 Agricola (XVI-wieczny chemik), to \u017cyj\u0105cy w tym samym czasie tw\u00f3rca polskiego nazewnictwa botanicznego \u2013 Stefan Falimirz, oponowa\u0142 zdecydowanie za Tacytem, pisz\u0105c w swoim dziele O zio\u0142ach y moczy ich<\/em>, \u017ce \"bursztyn jest \u017cywic\u0105 drzew\"[4].<\/p>\n\n\n Nie tylko jednak staro\u017cytni chcieli przybli\u017cy\u0107 sobie bursztyn r\u00f3\u017cnymi legendami, w kt\u00f3re wpl\u0105tywali swoich rodzimych bohater\u00f3w. Nikt przecie\u017c tak jak my w Polsce nie ma w to\u017csamo\u015bci wpisanego tego\u017c surowca. Nie dziwi zatem fakt, \u017ce posiadamy w naszej rodzimej mitologii s\u0142owia\u0144skiej histori\u0119 tak pi\u0119kn\u0105 jak i smutn\u0105, dotycz\u0105c\u0105 w\u0142a\u015bnie bursztynu. G\u0142osi ona, i\u017c na dnie Ba\u0142tyku znajdowa\u0142 si\u0119 przepi\u0119kny pa\u0142ac bursztynowy, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142a m\u0105dra i sprawiedliwa kr\u00f3lowa Jurata. Pewnego dnia otrzyma\u0142a ona skarg\u0119 od swych syren jakoby jaki\u015b nierozs\u0105dny rybak powa\u017cy\u0142 si\u0119 \u0142owi\u0107 za du\u017co ryb. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce dla Juraty, kt\u00f3ra sprzyja\u0142a rybakom,wa\u017cna by\u0142a harmonia w \u017cyciu morza. Dzia\u0142ania rybaka o imieniu Kastytis rozz\u0142o\u015bci\u0142y wi\u0119c kr\u00f3low\u0105, kt\u00f3ra postanowi\u0142a osobi\u015bcie go ukara\u0107. Uda\u0142a si\u0119 nad brzeg Ba\u0142tyku i nim si\u0119 spostrzeg\u0142a, zakocha\u0142a si\u0119 w rybaku bez pami\u0119ci. Zabra\u0142a go ze sob\u0105 do pa\u0142acu, gdzie \u017cyli razem w szcz\u0119\u015bciu. Niestety dowiedzia\u0142 si\u0119 o ich mi\u0142o\u015bci b\u00f3g Perkun\/Perun i z zazdro\u015bci porazi\u0142 swoim piorunem pa\u0142ac, sprawiaj\u0105c, \u017ce ten roztrzaska\u0142 si\u0119 na miliardy kawa\u0142k\u00f3w. Od tamtej pory m\u00f3wi si\u0119, jakoby bursztynowe bry\u0142y by\u0142y od\u0142amkami pi\u0119knego pa\u0142acu, w kt\u00f3rego ruinach pozostaje uwi\u0119ziona Jurata na samym dnie morza. Jest te\u017c wersja historii m\u00f3wi\u0105ca o tym, \u017ce bursztyny to \u0142zy Juraty wyp\u0142akiwane za utraconym kochankiem, kt\u00f3rego pokona\u0142 zazdrosny b\u00f3g. W tej\u017ce w\u0142a\u015bnie wida\u0107 niewielkie nawi\u0105zanie do mitu greckiego i \u0142ez Heliad, jednak jak to bywa \u2013 co kraj to obyczaj, a tak\u017ce inna historia.[5]<\/p>\n\n\n\n Motyw \u0142ez w historycznym wyja\u015bnianiu genezy bursztynu cz\u0119sto si\u0119 powtarza. Okazuje si\u0119 u\u017cyteczny tak\u017ce w opowie\u015bciach nordyckich gdzie znajduj\u0105 si\u0119 wzmianki o bogini Freyi op\u0142akuj\u0105cej m\u0119\u017ca \u0142zami w postaci bursztyn\u00f3w.[7]<\/p>\n\n\n\n Inne znaczenie przypisywano bursztynowi np. w krajach arabskich i w Turcji, gdzie uwa\u017cano, \u017ce odp\u0119dza zarazy i chroni przed z\u0142ym urokiem. Wed\u0142ug wielkich uczonych medycyny arabskiej, bursztyn dzia\u0142a\u0142 przede wszystkim jako remedium na krwotoki i biegunk\u0119, choroby serca oraz problemy \u017co\u0142\u0105dkowe.[8] Najcz\u0119\u015bciej dodawano go do napitk\u00f3w. Cz\u0119sto tak\u017ce u\u017cywano go do odp\u0119dzania urok\u00f3w, zatem mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce by\u0142 on do\u015b\u0107 istotnym elementem kultury i magii w tamtych rejonach.<\/p>\n\n\n\n A jak m\u00f3wiono o bursztynie na Kurpiach? Wed\u0142ug poda\u0144 tej\u017ce grupy, bursztyn to tak\u017ce by\u0142y \u0142zy, ale tym razem ludzi skaranych potopem, kt\u00f3rzy ubolewali nad swoim losem. Co ciekawe, legendy ludowe zadba\u0142y o wyja\u015bnienie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci odmian bursztynu, bowiem barwy \u0142ez, a co za tym idzie \u2013 bursztyn\u00f3w zale\u017cne by\u0142y od czysto\u015bci duszy danego cz\u0142owieka. Im ja\u015bniejsze bursztyny \u2013 tym czystsza by\u0142a dusza i sumienie, z kolei im ciemniejsze \u2013 tym wi\u0119ksze grzechy pope\u0142niono.<\/p>\n\n\n\n Wy\u0142ania si\u0119 tu jednak kolejna grupa \u2013 tym razem Kaszubi, kt\u00f3rzy zdecydowanie pozytywniej starali si\u0119 wyja\u015bni\u0107 pochodzenie naszego skarbu. Jak g\u0142osz\u0105 ich podania, bursztyn by\u0142 boskim podarkiem, kt\u00f3ry przynosi\u0142y w swoich szponach gryfy, a kiedy taka bry\u0142a zosta\u0142a przez kogo\u015b odnaleziona, jego problemy lub niedostatek mia\u0142y szans\u0119 obr\u00f3ci\u0107 si\u0119 w powodzenie.[7] Wed\u0142ug kaszubskich bursztyniarzy, bry\u0142y skamienia\u0142ej \u017cywicy pojawi\u0142y si\u0119 od uderzenia pioruna... by\u0107 mo\u017ce boskiego? W ka\u017cdym razie od tej legendy wzi\u0119\u0142o si\u0119 powiedzenie jakoby Bursztyn zalyska\u0142 si\u0119<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie ile odmian bursztynu na \u015bwiecie, tak wiele legend, a tak\u017ce i prawd z nim zwi\u0105zanych. Ka\u017cda kultura, kt\u00f3ra mia\u0142a dost\u0119p do danej \u017cywicy ch\u0119tnie korzysta\u0142a z jej dobrodziejstw i stara\u0142a si\u0119 wyja\u015bni\u0107 na sw\u00f3j spos\u00f3b jej genez\u0119. My znamy zar\u00f3wno prawd\u0119 jak i legendy zwi\u0105zane z bursztynem ba\u0142tyckim, ale \u017cywic jest jeszcze tak wiele... I ka\u017cda z nich ma swoj\u0105 histori\u0119 oraz bajk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Jak wida\u0107 na tych przyk\u0142adach, bursztyn jest surowcem niezwykle wa\u017cnym nie tylko w sferze handlu, ale tak\u017ce kulturowo. Ludzie od zarania dziej\u00f3w chcieli wyja\u015bni\u0107 przyczyn\u0119 jego powstawania, jego rol\u0119, fenomen. Uwa\u017cany za kamie\u0144 przenosz\u0105cy moc, \u017cywy elektron, kamie\u0144 s\u0142o\u0144ca, pian\u0119 morsk\u0105, sok drzew... Tym wszystkim by\u0142 bursztyn ba\u0142tycki i zapewne pozostanie na zawsze zjawiskiem zar\u00f3wno magicznym jak i nieustaj\u0105co fascynuj\u0105cym naukowo, kt\u00f3rego tajemnice wci\u0105\u017c kto\u015b b\u0119dzie na nowo odkrywa\u0107 i zachwyca\u0107 si\u0119 jego niezwyk\u0142\u0105 postaci\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n Bursztyn. Kiedy s\u0142yszymy t\u0105 nazw\u0119 najpierw widzimy pi\u0119kn\u0105 bry\u0142\u0119 o miodowym lub koniakowym kolorze, przywodz\u0105c\u0105 nam p\u00f3\u017aniej na my\u015bl poczucie ciep\u0142a. Nast\u0119pnie my\u015blimy \u2013 bursztyn ba\u0142tycki. Pomimo tego, \u017ce nasze z\u0142oto Ba\u0142tyku jest bodaj najs\u0142ynniejszym bursztynem obecnych czas\u00f3w, a tak\u017ce i najbardziej po\u017c\u0105danym, przyzna\u0107 trzeba, \u017ce przecie\u017c na \u015bwiecie \u017cywic jest co niemiara. Odkryto ju\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":64,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11433","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bursztyn"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11433"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11441,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11433\/revisions\/11441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}W zwi\u0105zku z tym nale\u017cy wreszcie om\u00f3wi\u0107 w jaki to dok\u0142adnie spos\u00f3b dawno temu \u0142\u0105czono bursztyn z bosko\u015bci\u0105...<\/h3>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/ambermuseum.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/rydwan.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Autor tekstu: Anna Cie\u0107ko<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n\n