{"id":368,"date":"2019-11-15T12:24:00","date_gmt":"2019-11-15T11:24:00","guid":{"rendered":"http:\/\/new.ambermuseum.eu\/?p=368"},"modified":"2019-12-18T16:56:19","modified_gmt":"2019-12-18T15:56:19","slug":"bursztyn-sukcynit-czy-jantar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/bursztyn-sukcynit-czy-jantar\/","title":{"rendered":"Amber, succinite or amber?"},"content":{"rendered":"\n

Nazwy kamieni szlachetnych i p\u00f3\u0142szlachetnych maj\u0105 r\u00f3\u017cne genezy, cz\u0119sto wynikaj\u0105 one z cech charakterystycznych dla danego kamienia. Z naszym skarbem narodowym - bursztynem ba\u0142tyckim - r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 zawi\u0142o\u015bci terminologiczne.<\/h3>\n\n\n\n

Nazwa sukcynitu<\/strong> wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa succinum<\/em> oznaczaj\u0105cego sok[1]<\/sup>. Pierwsza wzmianka tej nazwy pojawi\u0142a si\u0119 w pracy Pliniusza Starszego spisanej w Iw.p.n.e. \u201eHistorii naturalnej\u201d. \u201eR\u00f3wnie\u017c nasi przodkowie wierzyli, \u017ce bursztyn jest sokiem (z \u0142ac. sucus<\/em>) drzewnym, nazywaj\u0105c go z tej przyczyny succinum\u201d[2]<\/sup>. Bursztyn nazywany by\u0142 w staro\u017cytnej Grecji elektronem<\/strong> \u2013 \u201ekamieniem, kt\u00f3ry przyci\u0105ga\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c kamieniem \u201epochodz\u0105cym od S\u0142o\u0144ca\u201d. Okre\u015blenie jantar<\/strong> ma korzenie ugrofi\u0144skie i jest zbli\u017cone do litewskiego gintaras<\/em> (amulet). Fenicjanie, staro\u017cytni mieszka\u0144cy wschodnio-po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wybrze\u017ca Morza \u015br\u00f3dziemnego, nazywali sukcynit jainitar<\/em>, co oznacza morsk\u0105\u017cywic\u0119[3]<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Polska nazwa \u201ebursztyn<\/strong>\u201d pochodzi od niemieckiego s\u0142owa Bernstein<\/em> (co oznacza\u0142o p\u0142on\u0105cy kamie\u0144), gdy\u017c po podpaleniu pali si\u0119 jasnym p\u0142omieniem intensywnie kopc\u0105c i wydzielaj\u0105c przyjemny \u017cywiczny zapach[3]<\/sup>. Sukcynit zwyczajowo nazywany jest w zale\u017cno\u015bci od miejsca wydobycia: bursztynem ba\u0142tyckim<\/strong> (Polska, Rosja, Litwa), bursztynem sakso\u0144skim<\/strong> lub bursztynem z Bitterfeldu<\/strong> (Bitterfeld, Niemcy), b\u0105d\u017abursztynem ukrai\u0144skim<\/strong>[1]<\/sup>. Wszystkie wspomniane wy\u017cej \u017cywice \u0142\u0105czy wsp\u00f3lna geneza, cz\u0119sto \u0142\u0105czona z jednym drzewem macierzystym, w\u0142a\u015bciwo\u015bciami i chemizmem. Czynniki te zale\u017c\u0105 od warunk\u00f3w \u015brodowiska podczas powstawania, sedymentacji, depozycji, diagenezy i transportu bry\u0142\u017cywicy. Przy wydobyciu kopaliny g\u0142\u00f3wnej w kopalniach sukcynitu, spotyka si\u0119 kopaliny towarzysz\u0105ce: gedanit, glessyt, gedano-sukcynit. \u017cywice te r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od sukcynitu cechami wymienionymi powy\u017cej[1]<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Zawi\u0142o\u015bci terminologiczne wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ze s\u0142owem \u201ebursztyn\u201d. Wnomenklaturze gemmologicznej przyj\u0119\u0142o si\u0119, \u017ce nazwa ta jest zarezerwowana dla sukcynitu, poniewa\u017c jest zwi\u0105zana z genez\u0105 bursztynu, terenem wyst\u0119powania (basen morza Ba\u0142tyckiego) i chemizmem. Na rynku kamieni jubilerskich b\u0142\u0119dnie bursztynem nazywane s\u0105 tak\u017ce inne \u017cywice kopalne, niemaj\u0105ce wsp\u00f3lnej przesz\u0142o\u015bci ani sk\u0142adu chemicznego z sukcynitem, np. kopalna \u017cywica z Borneo, Meksyku czy Dominikany. Cz\u0119sto u\u017cywany jest nawet do okre\u015blania \u017cywic subfosylnych, np. bursztynu afryka\u0144skiego, kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci jest kopalem z Tanzanii lub Konga[4]<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c - ka\u017cda z wy\u017cej wymienionych nazw jest poprawna. Mo\u017cemy wymiennie stosowa\u0107 okre\u015ble\u0144: bursztyn, jantar czy sukcynit. Jedyne czego nale\u017cy si\u0119 wystrzega\u0107 to nazywanie \u201ebursztynem\u201d \u017cywic spoza rejonu Morza Ba\u0142tyckiego.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

  1. Kosmowska-Ceranowicz, B., 2012. Bursztyn w Polsce i na \u015bwiecie. wydanie pierwsze red. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.<\/li>
  2. Pliniusz Starszy, I w. n. e.. Naturalis historia. Ksi\u0119ga XXXVII red. Rzym:<\/li>
  3. Heflik, W. i Natkaniec-Nowak, L., 2011. Gemmologia. wydanie drugie red. Krak\u00f3w: Antykwa.<\/li>
  4. Matuszewska, A., 2017. Bursztyn pomy\u0142ki, b\u0142\u0119dy, imitacje, fa\u0142szerstwa. Gems&Jewelry, Issue VII, pp. 22-31.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Autor: Karolina Dr\u0105g<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nazwy kamieni szlachetnych i p\u00f3\u0142szlachetnych maj\u0105 r\u00f3\u017cne genezy, cz\u0119sto wynikaj\u0105 one z cech charakterystycznych dla danego kamienia. Z naszym skarbem narodowym - bursztynem ba\u0142tyckim - r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 zawi\u0142o\u015bci terminologiczne. Nazwa sukcynitu wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa succinum oznaczaj\u0105cego sok[1]. Pierwsza wzmianka tej nazwy pojawi\u0142a si\u0119 w pracy Pliniusza Starszego spisanej w Iw.p.n.e. \u201eHistorii naturalnej\u201d. \u201eR\u00f3wnie\u017c nasi przodkowie wierzyli, \u017ce bursztyn jest sokiem (z \u0142ac. sucus) drzewnym, nazywaj\u0105c go z tej przyczyny […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":304,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-368","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bursztyn"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=368"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/368\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}