{"id":89,"date":"2018-04-14T18:26:51","date_gmt":"2018-04-14T16:26:51","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/ambermuseum\/?p=89"},"modified":"2019-12-18T16:40:31","modified_gmt":"2019-12-18T15:40:31","slug":"bursztyn-dominikanski-przygoda-i-piekno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/bursztyn-dominikanski-przygoda-i-piekno\/","title":{"rendered":"Dominican amber - adventure and beauty ..."},"content":{"rendered":"\n

\u00a0Indianie, Kolumb, Karaiby, g\u00f3ry, transport os\u0142ami i Park Jurajski. To wszystko brzmi jak pi\u0119kna podr\u00f3\u017c pe\u0142na przyg\u00f3d. Na t\u0105 niesamowit\u0105 podr\u00f3\u017c i przygod\u0119 zabiera historia bursztynu dominika\u0144skiego, jednej z najpi\u0119kniejszej, a przy tym najciekawszej \u017cywicy kopalnej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bursztyn dominika\u0144ski wywodzi si\u0119 z drzew li\u015bciastych i zawiera od 0 do 3% kwasu bursztynowego, a wi\u0119c znacznie mniej ni\u017c bursztyn ba\u0142tycki. Pochodzi z oligocenu, a wi\u0119c zaistnia\u0142 oko\u0142o 12 mln lat po bursztynie ba\u0142tyckim, kt\u00f3ry jest najstarsz\u0105 i najbardziej tradycyjn\u0105 kopalin\u0105, wykorzystywan\u0105 ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105. Wi\u0119cej o historii bursztynu ba\u0142tyckiego dowiecie si\u0119 Pa\u0144stwo z naszych wcze\u015bniejszych artyku\u0142\u00f3w, do kt\u00f3rych lektury serdecznie zapraszam.<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142o\u017ca bursztynu dominika\u0144skiego znajduj\u0105 si\u0119 na wyspie Haiti, kt\u00f3ra przynale\u017cy do Dominikany. Kopalina jest ulokowana w g\u00f3rach P\u00f3\u0142nocnej i Wschodniej Kordyliery, na wysoko\u015bci si\u0119gaj\u0105cej nawet oko\u0142o 2000 m n.p.m. Sprawia to, \u017ce proces wydobywczy jest miejscami ekstremalny i bardzo niebezpieczny. Dlatego cz\u0119sto przy pozyskiwaniu bursztynu potrzebna jest pomoc zwierz\u0105t, kt\u00f3ra szczeg\u00f3lnie przydatna jest do transportu wydobytego bursztynu. W tym celu wykorzystuje si\u0119 m.in. os\u0142y (Corday, Dittrich, 2009, Kosmowska- Ceranowicz, 1985). Bursztyn dominika\u0144ski znany by\u0142 m.in. w\u015br\u00f3d Indian, jeszcze przed przybyciem Kolumba pod koniec XV wieku. W Europie natomiast pojawi\u0142 si\u0119 dopiero po II wojnie \u015bwiatowej (Weitschat, 2007).<\/p>\n\n\n\n

Po przybyciu z wy\u017cyn, w dolinach i nizinach bursztyn dominika\u0144ski staje si\u0119 przedmiotem handlu oraz sztuki jubilerskiej. Zdaniem artyst\u00f3w, ale i badaczy sukcynitu (bursztynu), odmiana dominika\u0144ska nale\u017cy do najatrakcyjniejszych. Schlee (1978, za: Kosmowska- Ceranowicz, 1985) nadaje tej odmianie przypis \"der Uberraschendste\", co mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 jako \"zaskakuj\u0105cy\", \"rewelacyjny\" )Kosmowska- Ceranowicz, 1985).<\/p>\n\n\n\n

Nie bez powodu cieszy si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem, poniewa\u017c jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany, chocia\u017cby pod wzgl\u0119dem odmian barwnych. Po\u015br\u00f3d nich najcz\u0119stszymi s\u0105 prze\u017aroczyste a tak\u017ce od jasno\u017c\u00f3\u0142tych do odcieni koniakowych, niekiedy r\u00f3wnie\u017c czerwonych i zielonych. W g\u0142\u00f3wnej mierze cenione oraz poszukiwane s\u0105 gatunki przejawiaj\u0105ce intensywn\u0105 fluorescencj\u0119, w tym najrzadszy, a przez to niezwyk\u0142y i urokliwy bursztyn niebieski, stanowi\u0105cy inspiracj\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie (Kosmowska- Ceranowicz, 2012; [1]). Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 on niezwyk\u0142\u0105 barw\u0105, a jednocze\u015bnie jest twardszy ni\u017c pozosta\u0142e (Linati i in. 2005; Schlee, 1980), zazwyczaj nie zawiera inkluzji. Ciekawym jest, \u017ce przez w\u0142a\u015bciwo\u015bci niebieskiego bursztynu inkluzje w nim zawarte wydawa\u0142yby si\u0119 niczym zgniecione. \u015awiadczy to o silnych zmianach diagenetycznych (powstawaniu ska\u0142y zwi\u0119z\u0142ej ze ska\u0142 lu\u017anych).<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe bursztyn dominika\u0144ski w pozosta\u0142ych barwach przekonuje w\u0142a\u015bnie du\u017cymi zbiorami inkluzji. Dzi\u0119ki niezwyk\u0142ej prze\u017aroczysto\u015bci bursztynu dominika\u0144skiego \u0142atwo mo\u017cna ujrze\u0107 w nim niesamowite okazy ro\u015blinne i zwierz\u0119ce, stanowi\u0105ce obiekt fascynacji turyst\u00f3w, badaczy oraz artyst\u00f3w. Ju\u017c w latach 80- tych XX wieku w Stuttgardzie znajdowa\u0142o si\u0119 ponad 4500 okaz\u00f3w tego bursztynu z inkluzj\u0105 (Kosmowska- Ceranowicz, 1985). Zachowane niezwyk\u0142e inkluzje w bursztynie dominika\u0144skim stanowi\u0142y tak\u017ce motywacj\u0119 dla Stephena Spielberga przy produkcji filmu \"Park Jurajski\". Ten s\u0142ynny re\u017cyser uda\u0142 si\u0119 na Dominikan\u0119, by z bliska m\u00f3c poczu\u0107 natur\u0119 i pi\u0119kno bursztynu. Film ukazuje, \u017ce znaleziony okaz bursztynu z komarem objedzonym krwi\u0105 dinozaur\u00f3w stanowi\u0142 \u015bwietny materia\u0142 badawczy, z kt\u00f3rego na podstawie DNA sklonowano nowy organizm. Niestety nie ma potwierdzenia naukowego w tej dziedzinie. Niemniej jednak po obejrzeniu tego filmu bursztyn zacz\u0105\u0142 cieszy\u0107 si\u0119 ogromnym powodzeniem w\u015br\u00f3d Amerykan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Bursztyn dominika\u0144ski stanowi rewolucj\u0119 nie tylko w \u015bwiecie jubilerskim i bursztynniczym, ale tak\u017ce w pewnym sensie dokona\u0142 zmian w \u015bwiecie nauki. Pierwotnie nazwa \"bursztyn\" by\u0142a zarezerwowana tylko dla \"naszego\" bursztynu ba\u0142tyckiego, poniewa\u017c oznacza\u0142a kopalin\u0119 z okresu eocenu pochodz\u0105c\u0105 z regionu Morza Ba\u0142tyckiego. Po roku 1950 wprowadzono nazw\u0119 bursztyn w\u0142a\u015bnie dla bursztynu dominika\u0144skiego, co zapocz\u0105tkowa\u0142o filozofi\u0119 nazywania \u017cywic kopalnych bursztynem z dodaniem specjalizacji geograficznej (Matuszewska, 2009).<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Foto: www.ambercollector.info
Wykorzystana literatura:<\/em><\/p>\n\n\n\n

  1. Corday A., Dittrich H. (2009). Amber- The Caribbean Approach.\u00a0In Color, International Colored Gemstone Assiciation, Fall\/Winter, s. 1-6.<\/em><\/li>
  2. Linati L., Sacchi D., Bellani V., Giulotto E. (2005). The origin of the blue fluorescence in Dominican amber J. Appl. Phy s. 97.<\/li>
  3. Kosmowska- Ceranowicz B. (1985). Wiek i rozprzestrzenienie \u017cywic kopalnych w Polsce i na \u015bwiecie oraz najwi\u0119ksze kolekcje inkluzji organicznych w bursztynie. Wiad. Entomol. t.6, nr 3-4, s. 147-157.<\/li>
  4. Kosmowska- Ceranowicz B. (2012). Bursztyn w Polsce i na \u015bwiecie. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.<\/li>
  5. Matuszewska A. (2009). Bursztyn ba\u0142tycki i inne \u017cywice kopalne w \u015bwietle bada\u0144 fizykochemicznych.\u00a0Przegl\u0105d geologiczny, vol. 57, nr 12, s. 1078-1083.<\/em><\/li>
  6. Schlee D. (1980). Bernstein- Raritaeten (Farben, Strukturen, Fossilen, Handwerk).- s.88 (mit 55 Farbtafeln);\u00a0Staaltl. Museum fur Naturkunde Stuttgart.<\/em><\/li>
  7. Weitschat W., (2007). Z\u0142o\u017ca bursztynu w Republice Dominikany i Meksyku. W:\u00a0Kosmowska- Ceranowicz B., Gier\u0142owski W. (red.), Bursztyn- pogl\u0105dy, opinie. Materia\u0142y z seminari\u00f3w Amberif 2005- 2009. Wyd. Mi\u0119dz. Stow. Bursztynnik\u00f3w, Muzeum Ziemi PAN, Mi\u0119dz. Targi Gda\u0144skie SA, Gda\u0144sk- Warszawa, 2010, str. 49-54.<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u00a0Indianie, Kolumb, Karaiby, g\u00f3ry, transport os\u0142ami i Park Jurajski. To wszystko brzmi jak pi\u0119kna podr\u00f3\u017c pe\u0142na przyg\u00f3d. Na t\u0105 niesamowit\u0105 podr\u00f3\u017c i przygod\u0119 zabiera historia bursztynu dominika\u0144skiego, jednej z najpi\u0119kniejszej, a przy tym najciekawszej \u017cywicy kopalnej. Bursztyn dominika\u0144ski wywodzi si\u0119 z drzew li\u015bciastych i zawiera od 0 do 3% kwasu bursztynowego, a wi\u0119c znacznie mniej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":91,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-89","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bursztyn"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/91"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ambermuseum.eu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}