Po co nam biżuteria artystyczna? Prof. Fijałkowski o designie i bursztynie

Prezentacja wystawy biżuterii z bursztynu „AMBER 2024 > Other Criteria” na Romanian Jewellery Week 2024

Czy biżuteria, której nikt nie projektuje z myślą o sprzedaży, ma znaczenie dla kogokolwiek poza wąskim gronem koneserów? Prof. Sławomir Fijałkowski z gdańskiej ASP przekonuje, że tak – i że bez niej trudno o dobry design także w sklepowej gablocie. Omówienie jego rozmowy z Amber Portal pokazuje, dlaczego ten temat dotyczy również bursztynu.

Dwie różne dyscypliny, nie lepsza i gorsza

Prof. Fijałkowski prowadzi pracownię Designu Eksperymentalnego na Wydziale Architektury i Wzornictwa ASP w Gdańsku. Sam projektuje też biżuterię komercyjną, prezentowaną na targach od Bazylei po Hongkong. Zna więc obie strony.

Różnicę widzi przede wszystkim w intencji twórcy. Projektant komercyjny myśli o kliencie, jego potrzebach i budżecie, a sukces mierzy sprzedażą. Twórca biżuterii artystycznej eksperymentuje: liczy się idea, przekaz i oryginalność. Nie zwalnia go to z jakości wykonania – przeciwnie, żeby obiekt wywoływał skojarzenia kulturowe, musi być dopracowany warsztatowo. Profesor porównuje obie dziedziny do sprintu i maratonu: to po prostu inne konkurencje.

„Badania podstawowe” designu

Najciekawsza myśl rozmowy dotyczy roli biżuterii artystycznej. Według prof. Fijałkowskiego działa ona jak prototyp samochodu albo badania nad nowym lekiem. Niewiele osób ją kupuje, ale to właśnie tam rodzą się rozwiązania, które po latach trafiają do szerokiej produkcji. Bez odważnych eksperymentów zabrakłoby impulsu do podnoszenia jakości zwykłych wyrobów.

To spojrzenie dobrze tłumaczy, dlaczego w muzeach oglądamy obok siebie zabytkowe ozdoby, współczesne prace projektantów i wyroby użytkowe. W Muzeum Bursztynu przy ul. św. Jana 2 w Krakowie widać to na co dzień: od listopada 2023 r. ekspozycja muzealna jest częścią Galerii Boruni. Obok bryłek z inkluzjami i bursztynowego żaglowca stoją tu rzeźba ze srebra i bursztynu oraz biżuteria polskich i litewskich pracowni, artystów plastyków i projektantów, w tym nowe projekty z gdańskich pracowni bursztynniczych. W Collection Supernatural galeria gromadzi najbardziej efektowne wzory polskich firm i projektantów – to miejsce, gdzie odważny design spotyka się z biżuterią do noszenia na co dzień.

Bursztyn wymaga cierpliwości

W rozmowie nie brakuje też wątku bursztynowego. Profesor odnosi się do ambicji Gdańska, który chce być Światową Stolicą Bursztynu, i do pierwszej edycji Gdańsk Jewellery Week. Jego zdaniem takie wydarzenia powinny budować świadomość wyjątkowości bursztynu i wiedzę o jego obróbce, bo to ona podnosi wartość wyrobu. Krytycznie ocenia atrakcje, które traktują bursztyn jak tani gadżet.

To bliskie misji naszego muzeum. Pokazujemy bryłki z inkluzjami, rzadką bryłkę z zamkniętą w środku kroplą wody oraz porównanie bursztynu bałtyckiego z żywicami z innych regionów świata. Działające przy muzeum Laboratorium Bursztynu bada autentyczność surowca i wyrobów metodą spektroskopii w podczerwieni – na jednym z trzech takich spektrometrów w Polsce – i wystawia certyfikaty. Wiedza o materiale to pierwszy krok do docenienia pracy, którą wkłada w niego projektant.

Mniej festiwali, więcej jakości

Prof. Fijałkowski przygląda się też europejskim tygodniom biżuterii. Za wzór stawia Monachium, gdzie wydarzenie wyrosło oddolnie z inicjatywy samych twórców. Docenia też Romanian Jewelry Week w Bukareszcie i legnicki Festiwal SREBRO. Podsumowuje to krótko: „Ilość raczej rzadko przechodzi w jakość”. Przewiduje, że z wielu festiwali zostanie kilka naprawdę ważnych.


Pełna rozmowa Anny Sado z prof. Sławomirem Fijałkowskim ukazała się w Amber Portal: Po co nam biżuteria artystyczna? – rozmowa z prof. Sławomirem Fijałkowskim.

Zwiedzanie ekspozycjiAmber Museum

Szanowni Państwo! Od listopada 2023r. zmienia się forma naszego Muzeum Bursztynu. Obecna ekspozycja jest pomniejszona i dostępna dla Państwa jako część Galerii Boruni.

Osoby dorosłe oraz dzieci z opiekunami mogą zwiedzać Muzeum bez wcześniejszej rezerwacji w godzinach otwarcia muzeum.

Godziny otwarcia:Codziennie: 9-20

Wstęp jest bezpłatny.